درسنامه آموزشی کار و فناوری کلاس هفتم
پودمان جستوجو و جمعآوری اطلاعات
داشتن اطلاعات باعث میشود که تصمیمگیریها در مورد موضوعهای متفاوت زمینهساز نتایج بهتری شود. در این پودمان تلاش میشود روشهای جستوجو و جمعآوری اطلاعات در اینترنت را فرا بگیرید تا در نهایت با این اطلاعات دربارهٔ موضوعها و پرسشهای مختلف، به بهترین پاسخها برسید. برای تحقق این هدف در این پودمان حاضر موضوع مسافرتهای علمی - تفریحی مورد بررسی قرار میگیرد؛ زیرا در بیشتر مدرسهها منطقههایی برای سفرهای علمی - تفریحی دانشآموزان انتخاب میشود.
پرسش (صفحهٔ 26 کتاب درسی)
اگر بخواهید به سفر بروید، کدام شهر یا استان را پیشنهاد میدهید؟
شهر پیشنهادی و مورد علاقهٔ خود را که برای این سفر دوست دارید، در زیر یادداشت نمایید:
..........................................................................................................................
کار کلاسی (صفحه 26 تا 27 کتاب درسی)
جمعآوری اطلاعات دربارۀ یک موضوع
در گروه خود دربارهٔ یک شهرستان، اطلاعاتی را جمعآوری کنید که پاسخگوی پرسشهای مطرح شده باشد.
نخست، گروه شما به عنوان جستوجوگر باید محدودیتهای مسئله را شناسایی و تعیین کند.
فرض اول: سفرهای علمی - تفریحی باید در کشور عزیزمان ایران باشد. بنابراین، به بررسی منطقههای خارج از مرزهای ایران نیاز نیست.
فرض دوم: با توجه به محدودیتهای زمانی برای مسافرت، منطقههای استانهایی مورد بررسی قرار میگیرند که حداکثر فاصلهٔ آن توسط مدیر مدرسه تعیین میشود (مثلاً حداکثر 500 کیلومتر).
اکنون باید مشخص شود که چه اطلاعاتی از منطقهها برای ارائه به مدرسه لازم است. برای این کار باید جزئیات اطلاعات مورد نظر مشخص شود:
- نام منطقهٔ مورد نظر گروه شما چیست؟
- امکانات رفاهی آن منطقه چیست؟
- آیا ادارهٔ آموزش و پرورش در آن منطقه امکان اسکان و پذیرایی از دانشآموزان را دارد؟
- اگر پاسخ قبلی منفی است آیا منطقه برای اسکان و پذیرایی از دانشآموزان امکانات مناسب دارد؟
همچنین جمعآوری اطلاعات در خصوص موارد زیر لازم است:
- موضوعهای علمی مانند پارکهای فناوری،کارخانههای تولیدی، مراکز پزشکی؛
- موضوعهای طبیعی مانند چشمهها، جنگلها، رودخانه، کوه، کویر؛
- موضوعهای اجتماعی و فرهنگی مانند افراد معروف و شاخص در آن منطقه (دانشمند، شاعر، نویسنده، سیاستمدار، کارآفرین، ورزشکار و ...).
- امکانات تفریحی و گردشگری منطقه چیست؟
- مسافت موجود تا منطقهٔ مورد نظر چقدر است؟
- امکانات ترابری منطقه چیست؟
- آیا فرودگاه دارد؟
- آیا مسافرت با قطار امکانپذیر است؟
- در صورت نیاز به مسافرت جادهای، بهترین مسیر و امنترین مسیر کدام است؟
- شرایط آب و هوایی منطقه چگونه است؟
- در زمان مسافرت، منطقهٔ مورد نظر چه شرایط آب و هوایی دارد و بهترین زمان برای مسافرت چه وقت است؟
با توجه به پرسشهای مطرح شده، باید گامهای زیر برداشته شود:
1- شناخت موضوع؛
2- انتخاب منابع و جمعآوری اطلاعات؛
3- پردازش و مستندسازی اطلاعات؛
4- ارائه و اشتراکگذاری اطلاعات.
1-3- گام اول
شناخت موضوع
یکی از گامهای مهم برای پاسخ به پرسش، «شناخت موضوع» است. برای شناخت موضوع باید موارد زیر را تعیین کنید:
- محدودیتها؛
- هدفها و انتظارها؛
- نتیجهها و خواستهها.
کار کلاسی (صفحهٔ 27 کتاب درسی)
تعیین محدودیتهای پرسش (به روش بارش فکری)
در گروه خود محدودیتها را تعیین کنید و آنها را در جدول 1-3 بنویسید.
| عنوان | محدودیت |
| حداکثر مسافت سفر | |
| چهار روز | |
| سیستم حملونقل در دسترس |
همانطور که میدانید برای آگاهی والدین و دانشآموزان، اطلاعات در وبگاه مدرسه ارائه میشود؛ بنابراین باید بررسی کرد که چه اطلاعاتی از مناطق مختلف برای ارائه به مدرسه لازم است.
در این مورد به نکاتی مانند محدودهٔ استان محل سکونت، استانهای همجوار، آثار باستانی، مکانهای تاریخی و زیارتی، امکانات تفریحی و ... باید توجه کرد.
کار کلاسی (صفحهٔ 28 کتاب درسی)
تعیین جزئیات اطلاعات (بارش فکری)
در گروه خود، جزئیات اطلاعات مورد نظر را تعیین کنید و آنها را در جدول 2-3 بنویسید.
| موضوع | جزئیات |
| مکانهای علمی | پارکهای فناوری، کارخانه تولیدی، دانشگاه |
| مکانهای تاریخی | |
| مشاهیر | دانشمند، شاعر، نویسنده، کارآفرین، ورزشکار، سیاستمدار و ... |
| شهربازی، استخر | |
| استانهای همجوار | |
| امکانات مسافرتی |
2-3- گام دوم
انتخاب منابع و جمعآوری اطلاعات
منابع اطلاعاتی: در بسیاری از موارد میتوان اطلاعات را به آسانی بهدست آورد. باید بدانید کدام منابع اطلاعاتی میتواند اطلاعات مورد نیاز شما را دربارهٔ مناطق مورد نظر تأمین کند، همچنین کدام منبع معتبر است و کدامیک اعتبار کمتری دارد؟
منابع اطلاعاتی به سه دسته تقسیم میشوند:
1- منابع اطلاعاتی الکترونیکی؛
2- منابع اطلاعاتی مکتوب؛
3- افراد مطلع و آگاه.
آیا اطلاعات الکترونیکی دربارهٔ موضوع وجود دارد؟
آیا به پژوهش کتابخانهای نیاز است؟
پاسخ این پرسشها میتواند بهصورت زیر باشد:
الف- بخشی از اطلاعات در وبگاههای اینترنتی وجود دارند، بنابراین جستوجو در اینترنت از طریق موتورهای جستوجو امکانپذیر است.
ب- در صورت نیاز به اطلاعات کتابخانهای، میتوانید کتابهای مورد نیاز را از کتابخانهٔ مدرسه تهیه کنید.
ج- بخشی از اطلاعات را میتوانید از طریق آشنایان و مصاحبه با افرادی که پیش از این، از آن مناطق دیدن کردهاند بهدست آورید.
کار کلاسی (صفحهٔ 29 کتاب درسی)
تعیین منابع جمعآوری اطلاعات
در گروه خود، منابع جمعآوری اطلاعات مورد نظر را تعیین کنید و آنها را در جدول 3-3 بنویسید.
| روش | منابع |
| اینترنت | وبگاه رسمی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری |
| اطلاعات کتابخانهای | |
| پدر بهروز چند سال در آن شهر معلم بوده است و ... |
برای پیدا کردن اطلاعات مورد نظر باید جستوجو کنید و از طرفی هر جستوجو نیازمند داشتن ارتباط است. در جوامع انسانی، ارتباط باعث شده است تا شبکههایی با هدفهای متفاوت ایجاد شود.
کار کلاسی (صفحهٔ 30 کتاب درسی)
بررسی شبکهها و دلایل نیاز به آنها
در گروه خود، شبکهها و دلایل نیاز به آنها را بررسی کنید و آنها را در جدول 4-3 بنویسید.
| شبکه | نیازها |
| تلفن | ارتباط کلامی |
| اطلاعات کتابخانهای | ارتباط نوشتاری |
| اینترنت |
در ابتدای پیدایش شبکههای رایانهای، استادان و دانشجویان دانشگاهها برای ارتباط بهتر و سریعتر با یکدیگر از رایانه استفاده میکردند. آنها اسناد و پروندههای مورد نظر خود را روی رایانه ذخیره میکردند و به اشتراک میگذاشتند و نشانی آنها را به دیگران اعلام میکردند. پس از مدتی تعداد رایانهها و کاربران آنها بسیار زیاد شد و شبکههای رایانهای در اندازههای بزرگ ایجاد شدند. در این هنگام اعلام نشانی اسناد و پروندهها دشوار شده بود. از اینرو، تعدادی نرمافزار تولید شدند تا به کاربران در پیدا کردن پروندهٔ موردنظر خود در این شبکهها کمک کند.
در زمان کوتاهی شبکههای رایانهای بسیار سریع رشد کرند. با تولید صفحههای وب و ایجاد وبگاههای گوناگون، دیگر جستوجو تنها برای پیدا کردن پرونده نبود و به همین دلیل شرکتهای بسیاری بهمنظور کمک به کاربران برای جستوجو در اینترنت و پیدا کردن موضوعهای مورد نظر آنها ایجاد شدند که هر کدام ویژگیهای خود را دارند.
با توجه به گستردگی و تعداد زیاد وبگاهها، به خاطرسپاری نشانی آنها برای هیچکس امکانپذیر نیست. برای فهم بهتر این مطلب کتابخانهای را در نظر بگیرید که تعداد بسیار زیادی کتاب در آن وجود دارد. وجود یک راهنما میتواند انتخاب کتاب را آسانتر کند. در کتابخانهٔ مجازی دنیا، یا همان اینترنت نیز، صفحههای وب همین وضعیت را دارند. در اینترنت امکان دیگری به نام «موتور جستوجو» وجود دارد، وظیفهٔ موتور جستوجو این است که در زمینهٔ مطالب مورد نظر شما در اینترنت جستوجو کند و صفحههایی را که با آن موضوع مرتبط هستند، به شما پیشنهاد میدهد.
کار کلاسی (صفحه 30 تا 31 کتاب درسی)
موتورهای جستوجو و ویژگیهای آنها
با دوستان گروه خود در مورد موتورهای جستوجو و ویژگیهای آنها صحبت کنید و آنها را در جدول 5-3 بنویسید.
| موتور جستوجو | ویژگیها |
| yooz.com | موتور جستوجوی عمومی، امکان جستوجوی تصویر، متن، فیلم |
| مختص جستوجوی مطالب علمی | |
| Askme.com | |
مرورگرها: برای دستیابی به منابع و نمایش صفحههای وب در اینترنت باید از ابزارهای مرورگر صفحههای وب استفاده کرد. شرکتهای گوناگون، این مرورگرها را با هدفهای متفاوتی تولید میکنند.
کار کلاسی (صفحهٔ 31 کتاب درسی)
مرورگرهای وب و ویژگیهای آنها
در گروه خود، مرورگرهای صفحات وب رایج و ویژگیهای آنها را بررسی کنید و آنها را در جدول 6-3 بنویسید.
| مرورگر | ویژگیها |
| (IE (Internet Explorer | تولید شرکت مایکروسافت |
| (Firefox (Mozilla | مرورگر مجانی |
| Chrome |
اینترنت را کتابخانهای در نظر بگیرید که برای دسترسی به اطلاعات، به جستوجو در آن نیاز دارید. هر وبگاه در اینترنت مانند یک کتاب است که به نشانی مشخص و منحصر به فردی نیاز دارد. تنها زمانی میتوانید به اطلاعات این وبگاهها دسترسی داشته باشید که نشانی آنها را بدانید.
کار کلاسی (صفحهٔ 31 کتاب درسی)
در کتابخانه، هرگاه نام کتاب را ندانید باید موضوع مورد نظر خود را مطرح کنید و کتابدار چندین پیشنهاد به شما میدهد. سپس شما با مطالعهٔ آن کتابها، کتاب یا کتابهای مورد نظر خود را انتخاب میکنید. در اینترنت نیز برای مراجعه به وبگاههایی که نشانی آنها را نمیدانید از موتورهای جستوجو استفاده کنید.
بررسی (صفحهٔ 31 کتاب درسی)
در قسمت 
از نوار نشانی میتوانید موتور جستوجوی مورد نظر خود را انتخاب کنید. بررسی کنید که مرورگر رایانهٔ شما دارای چه موتورهای جستوجویی است و چگونه میتوانید در زمان جستوجو موتور جستوجوی پیش فرض را تغییر دهید.
همانطور که در کتابخانه، هنگام جستوجو، هر چه موضوع مورد نظر خود را بهتر و دقیقتر برای کتابدار روشن کنید پیشنهادهای بهتری دریافت میکنید، در اینترنت نیز، برای استفاده از موتورهای جستوجو باید تلاش کنید واژهها و کلید واژههای انتخابی برای جستوجو دقیق انتخاب شوند تا در سریعترین زمان به بهترین پاسخ برسید.
همانطور که در فیلم «کلید واژه» مشاهده کردید، پاسخها صفحاتی از وب را که دارای موضوعات متفاوتی دربارهٔ تهران باشند، شامل میشوند. به واژههایی مانند «تهران» واژهٔ عمومی میگویند زیرا بهتنهایی نمیتواند در پیدا کردن پاسخ، به شما کمک کند. اگر با کلید واژهٔ آبوهوای تهران جستوجو را ادامه دهید، میبینید که تعداد پیشنهادها کمتر شده و به موضوع آبوهوا نزدیکتر است.
|
|
کار کلاسی (صفحهٔ 33 کتاب درسی)
این جستوجو را با عبارت «آبوهوای تهران» ادامه دهید و پاسخها را مقایسه کنید.
کار کلاسی (صفحهٔ 33 کتاب درسی)
آیا تاکنون به این فکر کردهاید که دربارهٔ محصولات کشاورزی و شرایط آب و هوایی لازم برای پرورش آنها اطلاعات مناسبی بهدست آورید؟ برای شروع میتوانید بررسی کنید که چه محصولاتی برای شرایط آب و هوایی استان یا شهرستان شما مناسب است.
عبارت مناسب برای جستوجو در این موضوع را بنویسید.
روشهای جستوجوی بهتر
اکنون در مورد جزئیات اطلاعات استانها، در اینترنت جستوجو کنید و به جمعآوری اطلاعات بپردازید.
کار کلاسی (صفحهٔ 33 کتاب درسی)
وبگاههای معتبر برای جمعآوری اطلاعات
در گروه خود، وبگاههای معتبر را برای جمعآوری اطلاعات استانها بررسی کنید و آنها را در جدول 7-3 بنویسید.
| وبگاه | موضوعات مورد بررسی |
| وبگاه رسمی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری | مکانهای تاریخی، امکانات مسافرتی |
| وبگاه رسمی آموزش و پرورش | امکانات آموزش و پرورش شهرستان |
| وبگاه رسمی مسکن و شهرسازی | امکانات جادهای |
در بیشتر موارد نیازمند جستوجوی یک عبارت شامل چند واژه هستید.
کار کلاسی (صفحهٔ 33 کتاب درسی)
جمعآوری اطلاعات در مورد مشاهیر استان خراسان رضوی
در گروه خود، برای جمعآوری اطلاعات در مورد مشاهیر استان خراسان رضوی، چند کلید واژه را بررسی کنید و آنها را در جدول 8-3 بنویسید.
| واژه یا عبارت | ویژگیها |
| فردوسی | این واژه به دلیل عمومی بودن نمیتواند برای جستوجو مفید باشد. |
| ابوالقاسم فردوسی | |
| "ابوالقاسم فردوسی" | صفحات وبی پیشنهاد میشود که در آن حتماً این عبارت بهکار رفته باشد. |
کار کلاسی (صفحهٔ 34 کتاب درسی)
برای جمعآوری اطلاعاتی دربارهٔ مشاهیر استان خود، چند کلید واژه را در گروه خود بررسی کنید.
کاربرد علامت (+) و (-) در جستوجو
هرگاه نیاز باشد که واژهای حتماً مورد جستوجو قرار گیرد میتوان از علامت مثبت (+) قبل از آن واژه و بدون فاصله استفاده کرد. با استفاده از علامت + به موتور جستوجو میگویید که این کلمه در جستوجو برای شما ارزش زیادی دارد و حتماً باید وجود داشته باشد.
کار کلاسی (صفحهٔ 34 کتاب درسی)
پیشنهاد کلید واژۀ مناسب
در نقطهٔ مقابل، هرگاه نیاز باشد که واژهای خاص را از پیشنهادهای موتور جستوجو حذف کنید از علامت منفی (-) پیش از آن واژه و بدون فاصله استفاده کنید. پس با استفاده از علامت (-) به موتور جستوجو میگویید که پیشنهادهایش نباید شامل این واژه باشد.
کار کلاسی (صفحهٔ 35 کتاب درسی)
برای جمعآوری اطلاعات در مورد آثار باستانی در استان فارس به جز تخت جمشید کلید واژهٔ زیر را بررسی کنید.
«آثار باستانی استان فارس» - تخت - جمشید
کار کلاسی (صفحهٔ 35 کتاب درسی)
استفاده از کلید واژهها
برای جمع آوری اطلاعات دربارهٔ آثار باستانی استان لرستان بهترتیب کلید واژههای زیر را در موتور جستوجو وارد و جوابها را با هم مقایسه کنید:
«آثار باستانی استان لرستان»
آثار باستانی «استان لرستان»
«استان لرستان» + «آثار باستانی»
در پایان بررسی کنید کدام گزینه پاسخهای بهتری را ارائه میکند.
کار کلاسی (صفحهٔ 35 کتاب درسی)
انتخاب بهترین کلید واژهها
برای جمعآوری اطلاعات در مورد هر کدام از جزئیات مربوط به جدول 2-3، با همگروهیهای خود بهترین عبارت و کلید واژهها را برای جستوجو در صفحات وب تعیین کنید.
با توجه به اینکه دادههای جمعآوری شده باید معتبر باشند، لازم است اطلاعات را از وبگاههای شناخته شده و معتبر دریافت کنید و به همین دلیل نیاز است یک عبارت یا چند واژه را در یک وبگاه خاص مورد جستوجو قرار دهید. با استفاده از دستور :site میتوانید جستوجو را به یک یا تعدادی از وبگاهها محدود کنید.
کار کلاسی (صفحهٔ 36 کتاب درسی)
عبارت زیر را که اشتباهات املایی دارد، در موتور جستوجو وارد کنید و منتظر پاسخ بمانید. مشاهدات خود را توضیح دهید.
سارمان بزوحس وبرنامه ریضی آموزشی
رعایت نکات زیر در اجرای جستوجوی بهتر بسیار کمک میکند:
- در تعیین عبارتها برای جستوجو از کلمات مفرد استفاده کنید، زیرا جمع آنها نیز در نتایج خواهد آمد.
- در تعیین عبارتها برای جستوجو اگر در مفهوم یک واژه تردید دارید، بهتر است چند واژهٔ مترادف را با هم جستوجو کنید.
تمرین: واژههای کار، شغل و حرفه را در عبارتی مانندِ کار، شغل و حرفهٔ مرتبط با رشتهٔ فناوری اطلاعات و ارتباطات جستوجو کنید.
- در تعیین عبارتها برای جستوجو بهمنظور تأکید بر یک واژه میتوان آن را در عبارت مورد جستوجو تکرار کرد.
3-3- گام سوم
پردازش و مستندسازی اطلاعات
پس از آنکه اطلاعات مورد نیاز خود را در وبگاههای معتبر پیدا کردید، باید آنها را پردازش کنید. یعنی از بین اطلاعات بهدست آمده، اطلاعاتی را که مناسباند انتخاب و آنها را دستهبندی و سازماندهی کنید. برای این کار میتوانید اطلاعات خود را در یک نرمافزار واژهپرداز وارد و آنها را ویرایش کنید.
کار کلاسی (صفحهٔ 37 کتاب درسی)
شهر مورد علاقهٔ خود را که در ابتدای این پودمان یادداشت کردهاید، با پیشنهادی که پس از بررسی و جستوجو ارائه کردهاید مقایسه کنید.
3-4- گام چهارم
ارائه و اشتراکگذاری اطلاعات
پس از جمعآوری و ویرایش مطالب مربوط به سفرهای علمی - تفریحی در مورد استان مورد تحقیق گروه خود و با توجه به مطالبی که در ادامهٔ همین کتاب خواهید آموخت باید بتوانید آن را در اختیار مدرسه بگذارید و به دیگران نیز ارائه دهید.
کار کلاسی (صفحهٔ 37 کتاب درسی)
1- در مورد نمایشگاه و جشنوارههای مرتبط با محصولات تفکر خلاق و نوآور دانشآموزان شهر مورد نظر گروه خود اطلاعاتی را جمعآوری کنید. این اطلاعات را با استفاده از یک نرمافزار واژهپرداز مرتب کنید.
2- هر محصولی که میبینید زاییدهٔ یک تفکر خلاق است میتواند بر پایهٔ دانش استوار باشد. برای تولید محصول مورد نظر خود به نقشه نیاز دارید. عبارت لازم را برای دیدن نقشهها و ایدههای خلاق (بهمنظور تولید یک گلدان) بنویسید. پس از جستوجوی آن، عبارت اطلاعات انتخابی خود را در یک سند در نرمافزار واژهپرداز مرتب و ذخیره کنید.
3- عبارت مناسبی برای جمعآوری اطلاعات در خصوص غذاهای معروف و محلی شهرستان مورد نظر بنویسید. آنرا جستوجو کنید. سپس در مورد طرز تهیهٔ یکی از آنها اطلاعات لازم را جمعآوری کنید.
4- بیشتر ایدهها و تفکرات خلاق، زمانی به سراغ شما میآیند که امکان یادداشت آنها را بر روی کاغذ ندارید. در بیشتر این زمانها تلفن همراه شما میتواند ابزار مناسبی برای ثبت این تفکرات و ایدهها باشد. نرمافزارهای واژهپرداز متفاوتی برای تلفنهای همراه وجود دارد. با جستوجو در اینترنت، آنها را شناسایی و نتایج جستوجو را در کلاس ارائه کنید.
5- با مراجعه به وبگاه «تبیان» به نشانی (www.tebyan.net) روی پیوند «حوزه» و سپس روی پیوند «مراجع» کلیک کنید و اطلاعات مورد نیاز را در مورد احکام مربوط به سفر بیابید.